W DROGĘ: Polska w pigułce, czyli co mniej więcej można zobaczyć? cz2. Ciekawe miejsca

Witam wszystkich w nowym roku i przy okazji, życzę pomyślności oraz wielu
miłych i ciekawych przygód oraz najwspanialszych przeżyć w podróży po Polsce.

Wrocław Hala 100-lecia

Ruiny zamku Radzyń Chełmiński

Wprawdzie piszę po pewnej przerwie, ale teraz kończy się czas, kiedy można jeszcze zarezerwować sobie bardzo dobre miejscówki na wakacje, bo wiosną, to najlepsze mogą być już wynajęte.
W części pierwszej pisałem ogólnie o charakterystyce krajobrazu i przyrody w Polsce, co jest bardzo dobrym wyznacznikiem kierunku podróży w zależności od tego, co lubimy i chcemy robić.

Zamek w Gołuchowie

Teatr w Krakowie

Tym razem napiszę ogólnie o niektórych znanych i mniej znanych ciekawych obiektach wartych zobaczenia, czyli kryterium: zabytki, miejsca pamięci, atrakcje turystyczne, ciekawostki architektury, żebyście mogli wybrać nie tyle miasto do zwiedzenia (bo o nich będę pisał w dalszych postach), ale kierunek i rejon, w którym w pewnym promieniu od miejsca zakwaterowania możecie znaleźć coś dla

Suwałki muzeum militarne

siebie.

Port Giżycko zimą

Ponieważ jeszcze teoretycznie trwa zima, to zakładam, że przy obecnej pogodzie warto pomyśleć o niej na przyszły rok. Ponieważ zima nieraz nas zaskakiwała, dlatego nie można nie napisać czegoś dla miłośników białego szaleństwa (oczywiście chodzi mi o śnieg :-). Podstawowe tematy zimowe to narty i łyżwy, choć dla większych ryzykantów może być interesująca turystyka. O ile wspinaczkę po ośnieżonych szlakach w niepewnych warunkach zwłaszcza przy zagrożeniu lawinowym zdecydowanie odradzam, by nie dodawać pracy moim kolegom z GOPR i pogotowia ani firmom pogrzebowym, to jednak widoki z Kasprowego Wierchu przy mało wietrznej i śnieżnej pogodzie są naprawdę piękne i wyjazd kolejką też jest bezpieczny (byle silnego wiatru nie było).

Jelenia Góra

Wiele zagrożeń czyha na nas podczas zabaw na łyżwach w miejscach dzikich, jak lód na rzece, czy na stawie, ponieważ, nie znamy grubości pokrywy a wymagana grubość wynosi min. 10 cm dla człowieka. Warto pamiętać o wszystkich zagrożeniach związanych z zimą, zabezpieczeniu się oraz o sposobie udzielania pomocy wg nowych wytycznych ERC (http://www.hipotermia.edu.pl). Popularne natomiast zaczynają być lodowiska sztuczne w postaci polanej powierzchni przez strażaków, co zdecydowanie polecam. Tego typu zabawy oczywiście sprawdzą się w południowych i wschodnich rejonach Polski, gdzie o mróz jest najłatwiej. Ogólnie z lodowiskiem nie powinno być problemu w większych miastach, ale sporadycznie zdarzały się także improwizowane nawet w wioskach gminnych.

Kielce dworzec PKS

Zamek w Świeciu

Mróz i śnieg daje jeszcze oczywiście możliwość wyszalenia się na stokach narciarskich. Warto pomyśleć też czy preferujemy wyciąg krzesełkowy, czy orczyk, żeby później nie było narzekania, że "nóżki nie zwisały". Pierwsze miejsce, jakie się kojarzy to oczywiście Tatry i Zakopane, gdzie najczęściej można dodatkowo znaleźć i korzystać z aquaparków z geotermalnie
podgrzewanym basenem zewnętrznym, ale Podhale jest znane też z tego, że właśnie w tym okresie Zakopianka jest szczególnie "mile" wspominana przez kierowców a tłok, ceny i niedostępne miejsca parkingowe humoru raczej nie poprawią. Nie ma się więc co przejmować, ponieważ zostają jeszcze inne miejsca: Sudety, Bieszczady, Beskidy, Jura, Lubelskie, Góry Świętokrzyskie a nawet Podlasie, Mazury, czy Pomorze. Bardzo ciekawym stokiem jest też obiekt z wyciągiem krzesełkowym w Przemyślu, jedyny gdzie można wyjechać samochodem na sam szczyt.

Grodzisko w Grudusku

Przejdźmy jednak do obiektów turystycznych. Zacznijmy od początków istnienia rdzennych mieszkańców na tych ziemiach. W wersji oficjalnej przyjmuje się różne plemiona w tym to, że wędrowali tędy także Celtowie, których ślady znaleziono w jednym z wykopalisk w Sanoku, jednak jest coraz więcej głosów i argumentów odwracających współczesne założenia mówiąc, że mieszkamy na tych ziemiach od dziesiątków tysięcy lat, lub przynajmniej od tysięcy lat, o czym mogą

Pozostałości po kościele wybudowanym
ok. 1000 r. Stara Łomża

świadczyć neolityczne kopalnie krzemienia pasiastego w pobliżu Ostrowca
Świętokrzyskiego i muzeum oraz dobrze rozwinięte grodziska (np. sporny pochodzeniowo Biskupin VIII w. p.n.e., oraz miejsca położone w pobliżu Łomży, Sanoka, Dubiecka, Trzcinicy niedaleko Jasła datowane na ok. VI-XII w. n.e.)

Ruiny zamku w Pokrzywnie

łącznie liczy się powstanie na terenie Polski ponad 1500 grodzisk, z których większość zostało zniszczonych i nieprzebadanych. Dla nas najważniejsze jest to, że rekonstrukcje, które możemy zobaczyć to:

Konin znak drogowy

Muzeum Archeologiczne w Biskupinie

Rezerwat archeologiczny na Ostrowie Lednickim

Rezerwat Archeologiczny "Gród Piastowski" w Gieczu

Skansen archeologiczny w Mrówkach koło Wilczyna

Skansen Archeologiczny w Kaliszu

Skansen archeologiczny "Grodzisko w Sopocie"

Skansen archeologiczny w Trzcinicy "Karpacki Biskupin"

Rezerwat przyrodniczo-archeologiczny - jaskinia "Raj"

Rezerwat archeologiczno-przyrodniczy Krzemionki Opatowskie

Rezerwat archeologiczny "cmentarzysko megalityczne" w Borkowie

Grodzisko - rezerwat archeologiczny w Santoku

Rezerwat archeologiczny - Częstochowa - Raków

Mini Skansen Górniczo - Hutniczy w Jeleniej Górze

Rezerwat archeologiczny "kamienne kręgi" w Odrach

Rezerwat archeologiczny "Kręgi kamienne w Grzybnicy"

Rezerwat archeologiczny "Rydno"
Do listy można dodać niedawno powstały Gród w Grudusku i nie wiem, czy lista obejmuje faktycznie wszystkie

Ujazd zamek Krzyżtopór

Kolejne miejsca są związane z historią Polski po przyjęciu chrztu przez Mieszka I i ujęte w oficjalnej historii. Siłą rzeczy grody zostały wyparte przez warownie i
zamki, które z czasem w wyniku wojen i pożarów były niszczone i obecnie pozostają w formie ruin, lub niekiedy jako zrewitalizowane obiekty turystyczne. Z czasem styl zamków zmieniał się w kierunku obszernych pałaców i dworów funkcjonujących już jako budynki mieszkalne a nie obronne, z kolei rolę obronną zaczęły przejmować forty i bunkry, których też znajdziecie w Polsce wiele.

Mury miejskie Stargard Szczec.

Jeśli interesują Was tego typu budowle, to powiem, że wcześniej nie zdawałem sobie sprawy, jak dużo takich zamków i ruin w Polsce występuje. Podczas podróży wyszukiwałem na mojej samochodowej mapie ikonki zamków i ruin i stawiałem sobie za punkt honoru przynajmniej część z nich zobaczyć odbijając z głównie wytyczonej trasy. Nie żałowałem. Większość z nich wprost zapierało mi dech w piersiach.

Żeby nie przedłużać tematu, w linku podaję ściągawkę do polskich zamków a o wszystkich napiszę bardziej ogólnie, ponieważ wystarczy wtedy tylko wybrać kierunek zwiedzania. http://www.zamkipolskie.com
Z najbardziej znanych zamków XII w. jest niewątpliwie Wawel oraz Legnica i Wleń.

Zamek krzyżacki w Nidzicy

Zamki XIII i XIV- wieczne w północnej części Polski to głównie dzieła Krzyżaków sprowadzonych przez Konrada Mazowieckiego. Będą to: najokazalszy
Malbork oraz Toruń, Grudziądz, Gniew, Golub-Dobrzyń, Reszel, Nidzica, Bytów, Ełk, Kurzętnik, Radzyń Chełmiński (przypadkiem przejazdem zobaczyłem w nocy, niesamowity widok w świetle księżyca), Pokrzywno (trzeba dobrze szukać w lesie) Olsztyn, Szczytno, Ryn, Sztum, Lębork, Człuchów, Olsztynek, Ostróda, Świecie ("krzywa wieża"), Kwidzyń, Brodnica,

Ruiny zamku w Kurzętniku

Zamki południowe, to dzieła książąt walczących z Czechami i Węgrami: Bolków,
Książ, Grodno, Racibórz, Sobień, Czorsztyn, Niedzica, Chojnik i wiele innych.
Z drugiej strony tereny graniczne z Krzyżakami wymagały też fortyfikacji po stronie Polskiej. Naturalnym jest zresztą fakt, że książęta Mazowieccy też musieli budować zamki, dlatego w Rawie Mazowieckiej, Ciechanowie, Czersku (ruina), Liwie (zbrojownia), czy Płocku też znajdziecie ciekawe obiekty.

Zamek książąt mazowieckich
w Ciechanowie

Wiele zamków XIV wiecznych powstało dzięki Kazimierzowi Wielkiemu, jako
system obronny Polski zwanych Kazimierzowskimi: Będzin, Olsztyn (okolice Częstochowy), Ogrodzieniec, Przemyśl, Sobień, Chęciny, Pieskowa Skała, Ojców, Odrzykoń, Kazimierz i wiele innych zaznaczonych na załączonej mapie.
Przepraszam, ale jak zacząłem pisać, to zauważyłem, że jest tak wiele zamków, które widziałem i o których jeszcze mógłbym napisać, a ile jeszcze nie widziałem, to ręce mi opadły i zdecydowałem, że jednak uogólnię opis jeszcze bardziej.

Fragment twierdzy Modlin

Z najbardziej znanych umocnień w Polsce można wymienić bez wątpienia Przemyśl, jako austro-węgierska twierdza rozplanowana na wzgórzach nad wijącym się Sanem (jeszcze się o niej rozpiszę...). Ze znanych mi fortów mogę wspomnieć też o carskim w Piątnicy nieopodal Łomży.
Zdecydowanie trudniej będzie dostać się do twierdzy Grudziądz (obiekt wojskowy), Osowiec, natomiast łatwiej można się dostać do Twierdzy Boyen (Giżycko), lub Modlin.

Fort w Piątnicy

Z umocnień nie sposób pominąć bunkry ustawione wzdłuż Sanu, Bugu, Warty, Gwdy, Noteci, Bałtyku, liczne bunkry na północnym wschodzie, w tym ruiny słynnego bunkru obrońców Wizny, gdzie dopełnił bohaterskiego żywota kpt Raginis, czyli generalnie pozostałości po przedwojennych liniach obronnych Polski, linii Mołotowa, oraz bunkrach niemieckich Wału Pomorskiego, czy innych fortyfikacjach strategicznych,

Bunkier na Mazurach

choćby niemieckie bunkry w Mielnie nieznanego jeszcze przeznaczenia.

Uświadomiłem sobie, że niemal w każdej większej
miejscowości mieście z tradycjami znajduje się ciekawy zamek/pałac/dwór, rynek, ratusz, katedra/kościół, wieża ciśnień, lub/i inne niezwykłe zabytki a w starszych miastach nawet labirynty podziemnych korytarzy.

Wieża ciśnień

Charakter atrakcyjnych obiektów jest głównie zależny od niezwykle bogatej historii Polski, kultury, zaborów, występującej mody i innych czynników.
Podsumowując, gdziekolwiek w Polsce pojedziecie, zawsze znajdziecie coś ciekawego do zobaczenia, kawałek historii, kultury, sztuki, architektury, atrakcji przyrodniczych i turystycznych, dlatego uświadomiłem sobie, że nie da się inaczej opisać tego ogromu miejsc wartych zobaczenia, jak opisywanie każdego miejsca z osobna.

Bunkier na Mazurach

Można natomiast się spodziewać na byłych terenach przygranicznych większych umocnień, natomiast na terenach przynależnych wówczas do różnych państw, charakterystycznej dla nich architektury. Ponieważ linie graniczne zmieniały się dosyć często, stąd też obecna jest różnorodność.

Wnętrze Kolegiaty
Stargard Szczeciński

Inną charakterystyczną cechą krajobrazu Polski są świątynie. W większości, jako kraju katolickiego, dominują kościoły, katedry i klasztory, niektóre wielkie i okazałe a niektóre skromne i bardzo tajemnicze. Na

Zatonie ruiny kościoła

szczególną uwagę zasługują wielowieczne kościółki ze szlaku architektury drewnianej na południowym wschodzie Polski. Miałem przyjemność poznać bardzo urzekające obiekty w Domaradzu i Bliznem. Jednak takich perełek jest jeszcze kilka w Polsce. Również warto zwrócić uwagę na klasztory i sanktuaria, które nieraz przybierają wręcz formę twierdz. Nie zaskoczy was może przedstawienie oczywistej Jasnej Góry,

Kolegiata w Kruszwicy

ale niewielu z was za to widziało klasztor w Jarosławiu. Ilekroć przejeżdżam obwodnicą Jarosławia, lub dolną jego częścią, za każdym razem robi na mnie wrażenie widok murów obronnych i baszt, tego kompleksu będącego obecnie dobrze przygotowanym ośrodkiem rekolekcyjnym. Szczególnie obwarowane murami są zakony kontemplacyjne, jednak chcąc poszukać zabytkowych
klasztorów lub ich ruin (np. w Łąkach Bratiańskich inaczej "Pruska Częstochowa") można skorzystać także z podpowiedzi: https://pl.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Zabytkowe_klasztory_katolickie_w_Polsce

Łąki Bratiańskie, ruiny klasztoru

Piękne kościoły w Polsce są nie do policzenia. Niemal w każdej starszej miejscowości znajdziecie piękną, zabytkową świątynię. Przykładowo w Kruszwicy jest niepozorny kościół, który w XII w. został wzniesiony z ciosów granitowych i piaskowca. Jednak jak później wyczytałem, miał on status zdecydowanie wyższy, bo kolegiaty.
Nie mniej zachwycająca jest kolegiata w Stargardzie Szczecińskim, o której wcześniej już pisałem.
Istne bogactwo architektury sakralnej znajdziecie w Przemyślu, Krakowie i Wrocławiu. Nie ma możliwości w tak ogólnym poście opisać wszystkie kościoły, ale na szczególną uwagę zasługuje jeszcze ściana kościoła w Trzęsaczu, który został wybudowany 2 km od brzegu morza a fale pozostawiły tylko tyle. Ta ściana chyba jeszcze stoi...
Współczesne kościoły zachwycają i zadziwiają pomysłowością architektów, ale nie mają w sobie tej duszy, co dawne, zwłaszcza drewniane.

Całkiem innym rodzajem świątyń są cerkwie grekokatolickie i prawosławne zarówno murowane dominujące w miastach (głównie Białystok), jak i drewniane głównie na wsiach, szczególnie niezwykłe.

Bazylika w Licheniu

Wszystkie cerkwie są urzekające, ponieważ stanowią osobliwość naszego krajobrazu. Nie trudno się domyślić, że najczęściej można je zobaczyć we wschodniej Polsce, jednak w znacznej części są zniszczone i opustoszałe, lub zaadoptowane przez lokalnych miłośników historii w ramach ochrony przed zniszczeniem. Zostawianie tych świątyń na pastwę losu jest bezpośrednio związane z konsekwencjami Rzezi Wołyńskiej i przypominają ciągle, mimo upływu wielu lat, o niezagojonych i sączących się ranach.

Cerkiew w Białymstoku

Rzadkim widokiem będą również synagogi i bożnice, które ocalały po eksterminacji Żydów, wcześniej stanowiących niekiedy ponad połowę mieszkańców. Zostały po nich także kirkuty, czyli cmentarze.

Budynek Poczty w Legnicy

Znajdziecie w Polsce także meczety. Jest ich aż 5 czynnych z czego w Warszawie i Gdańsku są nowe natomiast szczególnie godne uwagi są drewniane obiekty w Bohonikach i Kruszynianach w woj. podlaskim. Warto zauważyć, że te ostatnie budowane w okolicach XVIII-XIX w. powstały dla Tatarów, których król Jan III Sobieski obdarował ziemią w zamian za udział w walce przeciw Turkom i pomoc Rzeczypospolitej.

W zasadzie w jaki rejon Polski byście nie pojechali, znajdziecie jakieś muzeum regionalne związane z lokalną kulturą i tradycją, skansen, lub przynajmniej związane z lokalnymi dużymi wydarzeniami, lub znanymi osobami.

Pomnik bitwy pod Płowcami

Można też planować podróż wg znanych miejsc

Zatonie ruiny pałacu

historycznych, pól bitewnych (których dzięki naszej bogatej historii jest wiele), punktów widokowych, lub biografii znanych osób, co zdecydowanie zmienia spojrzenie na sytuację. Przykładowo będąc na wzgórzu nad doliną Biebrzy dopiero wtedy spostrzegłem, jak to było możliwe, że żołnierze nad Wizną tak skutecznie się bronili, na polach Grunwaldu można wyobrazić sobie walczących rycerzy, w Krakowie wyobraźnią widziałem Karola Wojtyłę wychodzącego z mieszkania na zajęcia, Kopernika idącego ulicami Torunia, walczących powstańców w Warszawie itd. itp.
Dodam, że w Oświęcimiu i Brzezińce lepiej sobie za dużo nie wyobrażać.
Warto zauważyć, że zwiedzenie konkretnej ścieżki zabytków pozwoli nie tylko poznać interesującą nas historię, ale również ją dotknąć, poczuć i zrozumieć a tego nigdzie nie doświadczycie.

"Chrystus Król Wszechświata"
33 m. Świebodzin

Wrocław Hala 100-lecia

Często zdarzają się też obiekty charakterystyczne dla danej miejscowości, wyjątkowe i niepowtarzalne, jak np. kopalnia soli w Wieliczce, Panorama Racławicka, Pola Lednickie, średniowieczny Stargard, Jezus w Świebodzinie (i market, który powstał kilka lat przed Chrystusem), czy nawet popularny swego czasu serialowy rynek w Jeruzalu (Wikowyje) ze znaną "ławeczką" pod sklepem i kościołem. Nie sposób sobie przypomnieć i wymienić wszystkich, ale jest ich wiele.

Geograficzny środek Europy
Suchowola

Które atrakcje sobie wybierzecie, przypuszczam, że wybierzecie dobrze, zwłaszcza, że tyle ich jest w samej Polsce, że życia nie wystarczy, by wszystkie poznać. Można Polskę zwiedzać w różny sposób, natomiast mój ulubiony, to wybieranie mniejszych dróg i zjeżdżanie z trasy do ciekawych miejsc.

Rynek w Jeruzalu (Wilkowyje)

Co do samych atrakcji i większych szczegółów, to pochylę się nad nimi w kolejnych moich postach i mam nadzieję, że uda mi się zwiększyć częstotliwość i zasięg moich podróży, by podzielić się z wami jak największą dawką wrażeń.